Giá dầu tăng hơn 3% sau khi Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz — Các nhà máy lọc dầu châu Á đối mặt với rủi ro nguồn cung lớn hơn

Giá dầu Brent tăng 3,2% lên 78,46 USD/thùng, trong khi WTI tăng 3,4% lên 73,83 USD/thùng trong phiên giao dịch châu Á ngày thứ Hai, nối dài mức tăng hơn 4% trong tuần sau khi Iran mở rộng các cuộc tấn công sang Qatar và UAE, đồng thời tuyên bố đóng eo biển Hormuz sau vụ tấn công một tàu thương mại. Mỹ bác bỏ tuyên bố này, mặc dù hoạt động vận tải qua khu vực đã chậm lại đáng kể trong cuối tuần.

Vì sao châu Á chịu rủi ro nguồn cung lớn hơn: Theo dữ liệu vận tải của Kpler, khoảng 84% lượng dầu thô và condensate đi qua eo biển Hormuz được vận chuyển đến các thị trường châu Á. Trong các giai đoạn gián đoạn trước đó của năm nay, lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ đã giảm hơn 7 triệu thùng/ngày so với trước khủng hoảng, theo dữ liệu của IEA, khiến các nhà máy lọc dầu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Tây Phi, Mỹ và Nga.

Những yếu tố cần lưu ý về chuỗi cung ứng: Phần lớn dầu thô vùng Vịnh là dầu chua có tỷ trọng trung bình đến nặng, trong khi nhiều nguồn cung thay thế là dầu nhẹ và ngọt hơn. Sự khác biệt về chất lượng dầu có thể làm tăng độ phức tạp trong quá trình lọc dầu cũng như chi phí chế biến, ngay cả khi nguồn cung được thay thế. Các tuyến đường ống thay thế như đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia và đường ống Abu Dhabi của UAE chỉ đáp ứng được một phần công suất vận chuyển thông thường qua Hormuz, nên khó có thể bù đắp hoàn toàn nếu gián đoạn kéo dài.

Mức độ ảnh hưởng giữa các khu vực có sự khác biệt:

1. Trung Quốc: Là nước nhập khẩu lớn nhất, đồng thời sở hữu lượng dự trữ chiến lược và thương mại đáng kể. Một số nhà máy lọc dầu được cho là đã đẩy sớm lịch bảo trì để phòng ngừa rủi ro.
2. Nhật Bản và Hàn Quốc: Phụ thuộc lớn vào nguồn dầu từ Vùng Vịnh và có ít lựa chọn thay thế hơn.
3. Các nước nhập khẩu nhỏ hơn ở Đông Nam Á, bao gồm Philippines và Việt Nam: Nhìn chung có lượng dự trữ thấp hơn và ít linh hoạt hơn trong việc mua dầu trên thị trường giao ngay.

Những diễn biến cần theo dõi: Thị trường đang theo dõi liệu các nhà sản xuất lớn có công bố tăng sản lượng phối hợp hay các thành viên IEA có thảo luận về khả năng sử dụng kho dự trữ chiến lược hay không. Biên lợi nhuận lọc dầu và chênh lệch giá giữa dầu thô và sản phẩm lọc dầu cũng tiếp tục được theo dõi như những chỉ báo về điều kiện của thị trường lọc dầu trong giai đoạn gián đoạn nguồn cung.

Nguồn: Reuters, IEA, Kpler