Chuyện gì đang xảy ra với trái phiếu Nhật Bản? Lợi suất tăng sốc, BOJ ra tín hiệu bất ngờ

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) đã tăng mạnh trong thời gian gần đây, khi thị trường ngày càng lo ngại về áp lực lạm phát dai dẳng và khả năng thay đổi chính sách tiền tệ. Để xoa dịu những bất an đang gia tăng, Phó Thống đốc BOJ Ryozo Himino đã phát biểu trước Quốc hội, báo hiệu việc ngân hàng trung ương sẵn sàng hành động linh hoạt về chính sách.

Đợt bán tháo JGB và lợi suất tăng vọt gần đây đến từ sự kết hợp giữa sức ép từ bên ngoài và rủi ro tài khóa nội địa.

Ở khía cạnh toàn cầu, căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đã làm dấy lên lo ngại rộng rãi về chi phí năng lượng quay đầu tăng và lạm phát bùng phát trở lại. Điều này đã kích hoạt làn sóng bán tháo trái phiếu trên toàn thị trường, đẩy lãi suất dài hạn lên cao ở các nền kinh tế lớn.

Trong nước, triển vọng tài khóa mở rộng của Nhật Bản càng khiến nhà đầu tư thêm bất an. Bộ trưởng Sanae Takaichi đã đề xuất ngân sách bổ sung để giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân. Thị trường lo ngại rằng chi tiêu công gia tăng sẽ làm gia tăng phát hành trái phiếu chính phủ. Nguồn cung trái phiếu ngày càng lớn trong bối cảnh khả năng hấp thụ yếu đang gây áp lực liên tục lên lợi suất dài hạn của Nhật Bản.

Trong bối cảnh đó, ông Himino nhấn mạnh sự cần thiết của việc điều chỉnh chính sách tiền tệ linh hoạt nhằm neo giữ kỳ vọng lạm phát và ổn định thị trường tài chính.

“Việc duy trì niềm tin của thị trường rằng lạm phát sẽ được kiểm soát phù hợp bằng cách điều chỉnh mức độ nới lỏng tiền tệ với tốc độ thích hợp, dựa trên các điều kiện kinh tế, giá cả và tài chính trong tương lai, là vô cùng quan trọng.”

Phát biểu của ông được hiểu rộng rãi như một lập trường ôn hòa nhưng linh hoạt, để ngỏ khả năng bình thường hóa chính sách và điều chỉnh lãi suất trong tương lai.

Kể từ khi Thống đốc Kazuo Ueda nhậm chức, BOJ đã đặt trọng tâm vào tính minh bạch và truyền thông hướng tới tương lai. Các tuyên bố chính sách nhất quán nhằm giảm biến động thị trường, neo giữ kỳ vọng lạm phát của công chúng và đảm bảo quá trình chuyển đổi chính sách diễn ra suôn sẻ hơn – ngăn chặn những biến động hỗn loạn trên thị trường khi các thiết lập chính sách thay đổi.

Theo dự báo từ Viện Nghiên cứu Daiwa, lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản có thể leo lên khoảng 3,1% trong nửa cuối năm tài khóa 2027 (kết thúc vào tháng 3/2028). Khả năng tăng thêm vẫn có thể xảy ra nếu BOJ đẩy nhanh quá trình thắt chặt chính sách, cắt giảm chương trình mua trái phiếu, hoặc nếu chính sách mở rộng tài khóa tiếp tục làm gia tăng nguồn cung trái phiếu chính phủ.

Nhiều yếu tố rủi ro sẽ khiến thị trường JGB tiếp tục biến động mạnh. Sự không chắc chắn xung quanh việc mở rộng thâm hụt tài khóa có thể làm ngập thị trường bằng trái phiếu chính phủ mới, đẩy lợi suất tăng cao. Ngoài ra, lạm phát nhập khẩu do giá năng lượng toàn cầu tăng có thể buộc BOJ phải thắt chặt chính sách nhanh hơn dự kiến. Tâm lý rủi ro toàn cầu, xu hướng lãi suất của Mỹ và các động thái chính sách từ những ngân hàng trung ương lớn khác cũng sẽ tác động đến thị trường trái phiếu Nhật Bản và khuếch đại biến động.

BOJ hiện đang phải thực hiện một bài toán chính sách tinh tế. Ngân hàng trung ương cần kiểm soát kỳ vọng lạm phát đang gia tăng đồng thời ngăn chặn tình trạng lợi suất tăng vọt mất kiểm soát để bảo vệ ổn định tài chính. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách vẫn thận trọng trước việc thắt chặt quá mạnh, bởi lạm phát nền tảng và động lực tăng trưởng kinh tế Nhật Bản vẫn còn yếu. Việc thắt chặt chính sách quá sớm có thể làm nguội hoạt động kinh tế và kích hoạt một đợt siết chặt điều kiện tài chính nội địa đột ngột.

Việc ông Himino nhấn mạnh vào điều chỉnh chính sách tiền tệ linh hoạt phản ánh chính xác cách tiếp cận cân bằng này: giữ lại các công cụ chính sách cần thiết để đối phó với rủi ro lạm phát, đồng thời dựa vào truyền thông minh bạch nhằm ổn định kỳ vọng thị trường và tránh những biến động quá mức.